www.RadioChemistry.umcs.lublin.pl
www.ColloidChemistry.umcs.lublin.pl
www.RadioEcology.umcs.lublin.pl
 

ZAKŁAD RADIOCHEMII I CHEMII KOLOIDÓW

1. Historia Zakładu

W roku 1969 została powołana Pracownia Radioizotopowa. Kierownikiem Pracowni mianowano prof. dr Karola Akermana, który jednak nie podjął swoich obowiązków, ponieważ wyjechał na dłuższy pobyt we Francji, skąd już do kraju nie powrócił.

Pracownia Izotopowa, w pierwszych założeniach stanowić miała część Katedry Chemii Fizycznej. Jednakże, kiedy w wyniku tzw. "reformy instytutowej" powstał Instytut Chemii, Pracownia stała się samodzielną jednostką dydaktyczno-naukową Instytutu. W roku 1972, w związku z rezygnacją z pracy w UMCS prof. K. Akermana, kierownikiem pracowni został doc. dr hab. Jerzy Szczypa. Rozwój Pracowni spowodował, że w roku 1974 w jej miejsce utworzony został Zakład Radiochemii i Zastosowań Radioizotopów. W roku 1983 nazwę Zakładu zmieniono na Zakład Radiochemii i Chemii Koloidów, ponieważ nazwa ta lepiej oddawała charakter zajęć dydaktycznych i badań prowadzonych w Zakładzie.

Zakład mieści się (od 1972 r.) w specjalnie przygotowanych do pracy z izotopami pomieszczeniach w parterowej przybudówce gmachu Chemii Dużej.

 

2. Kierownicy Zakładu

Prof. dr hab. Karol AKERMAN (1969 - 1972)

(Biogram - przy kronice Zakładu Technologii Chemicznej)

 

Prof. dr hab. Jerzy Szczypa (1972 - 1999)

(publikacje  |  życiorys)

Urodził się w Dąbrowicy 20 września 1933 r. Studiował chemię w UMCS, gdzie w roku 1955 uzyskał tytuł magistra. W roku 1966 przed Radą Wydziału Mat-Fiz-Chem obronił rozprawę doktorską "Elektryczne efekty adsorpcji HCl - laurynianów na powierzchni kwarcu", zaś w roku 1971 uzyskał stopień doktora habilitowanego.

Prof .J. Szczypa całą swoją karierę naukową związał z Uniwersytetem Marii Curie-Skłodowskiej, gdzie przeszedł wszystkie szczeble - od asystenta do profesora zwyczajnego. Specjalnością naukową prof. J .Szczypy była chemia fizyczna powierzchni, szczególnie chemia układów zdyspergowanych. Do badań w tej dziedzinie prof. Szczypa stosował techniki izotopowe. Drugi nurt działalności naukowej, nadzwyczaj ważny i aktualny po katastrofie w Czarnobylu, to badania związane z naturalną promieniotwórczością środowiska i jego zanieczyszczeniami radioaktywnymi.

Prof: J. Szczypa był wicedyrektorem Instytutu Chemii (1978-1981), prorektorem UMCS w kadencji 1984-1990 i w kadencji 1993-1996, członkiem Zarządu Głównego PTChem. (1985-1987), członkiem Komisji Ekspertów ONZ (1981-1984), członkiem i wiceprezesem Komisji Fizykochemii Powierzchni PAN (1984-1999). W latach 1972, 1977 i 1990 otrzymywał nagrody Ministra NSzWiT oraz, w roku 1978 został uhonorowany odznaką "Za zasługi dla ochrony środowiska i gospodarki wodnej". Był promotorem 13 doktoratów.

Profesor J. Szczypa zmarł 9 marca 1999 roku.

 

Prof. dr hab. Stanisław Chibowski (1999 – do chwili obecnej)

Urodził się 27 września 1946 roku. Studia chemiczne na Wydziale Mat-Fiz-Chem UMCS ukończył w 1971 roku uzyskując tytuł magistra. W roku 1980 przed Radą Wydziału Mat-Fiz-Chem obronił pracę doktorską pt. „Radiochemiczne badanie oddziaływań cząsteczek polimeru i surfaktanta na powierzchni węglanu wapniowego”. W roku 1991 uzyskał stopień doktora habilitowanego przedstawiając rozprawę habilitacyjną przedstawiając rozprawę habilitacyjną pt. „Studia nad mechanizmem adsorpcji makrocząsteczek polimeru na granicy faz ciało stałe/roztwór wodny – konformacje powierzchniowe”

            Specjalnością naukową prof. St. Chibowskiego jest chemia fizyczna, radiochemia oraz chemia koloidów, a szczególnie mechanizm adsorpcji i konformacji polimerów makrocząsteczek polimerów na granicy faz ciało stałe/roztwór. Inna dziedzina działalności naukowej to badania związane z adsorpcją i migracją radionuklidów w układach glebowych i środowisku naturalnym.

            Prof. St. Chibowski był prodziekanem d/s studenckich na Wydziale Chemii UMCS w latach 1996-2002. W kadencji 2002-2005 pełni funkcję prorektora UMCS d/s studenckich i nauczania. Jest członkiem PTChem, Lubelskiego Towarzystwa Naukowego, członkiem Rad Naukowych (2003-2007): Państwowej Agencji Atomistyki, Instytutu Chemii i Techniki Jądrowej w Warszawie, CLOR w Warszawie oraz Rocznika Physicochemical Problems of Mineral Processing. Odznaczony Medalem Komisji Edukacji Narodowej (2002) i Złotym Krzyżem Zasługi (2003)

 

3. Organizacja Zakładu

W Zakładzie nie wyróżnia się w sposób formalny odrębnych zespołów lub pracowni naukowych, niemniej, ze względu na fakt pewnej dwukierunkowości badań, wykształciły się w nim z czasem zespoły, specjalizujące się w badaniach związanych z:

·           ochroną środowiska, w tym szczególnie badaniem zawartości radionuklidów w środowisku oraz skażeniami promieniotwórczymi środowiska,

·           fizykochemią granicy faz oraz fizykochemią koloidów.

 

4. Działalność dydaktyczna Zakładu

Od początku istnienia Pracowni Radioizotopowej jej pracownicy prowadzili, zgodnie z programem studiów chemicznych, wykłady i ćwiczenia z radiochemii. Obecnie w Zakładzie prowadzone są wykłady i ćwiczenia z chemii jądrowej i radiochemii dla studentów chemii i ochrony środowiska, wykłady i ćwiczenia z chemii koloidów, wykłady monograficzne i specjalizacyjne, seminaria dla magistrantów oraz ćwiczenia z technik komputerowych.

 

5. Działalność naukowo-badawcza Zakładu

W początkowym okresie działalności naukowej tematyka badawcza Zakładu obejmowała zagadnienia związane z fizykochemią flotacyjnego wzbogacania minerałów oraz problematykę flokulacyjnego klarowania zawiesin i związaną z nim problematykę zagęszczania sflokulowanych osadów poprzez ich aglomerację. Pierwsza grupa zagadnień dotyczyła mechanizmu sorpcji zbieraczy flotacyjnych, selektywności tego procesu na różnego rodzaju minerałach (szczególnie utlenionych), a także selektywności procesu flotacji rud ubogich. Problematyka ta wynikła ze współpracy z przemysłem siarkowym. Zagadnienia flokulacji i aglomeracji doprowadziły do opracowania oryginalnej metody wydzielania i zagęszczania osadów z tzw. odpadów poflotacyjnych, a szczególnie zagęszczania tzw. mułów węglowych. Metoda nazwana przez jej twórców "sferyczną aglomeracją sflokulowanych osadów" zaowocowała opracowaniem technologii i urządzenia do prowadzenia tego procesu we współpracy z Kopalnią Węgla Kamiennego "Bolesław Śmiały".

Dalszy rozwój tematyki badawczej Zakładu został ukierunkowany na chemię koloidów, a w szczególności na zagadnienia związane ogólnie pojętą fizykochemii powierzchni, teorii jonowej warstewki podwójnej oraz stabilności układów zdyspergowanych. Badania naukowe koncentrują się obecnie na takich zagadnieniach jak:

-         mechanizm kreacji ładunku i potencjału granicy faz ciało stałe-ciecz oraz badania nad strukturą wewnętrznego obszaru jonowej warstewki podwójnej.

-         adsorpcja jonów metali na materiałach tlenkowych

-         adsorpcja niskocząsteczkowych związków organicznych z roztworów wodnych

-         adsorpcja i badania konformacji substancji wielkocząsteczkowych

-         utlenianie witamin o charakterze antyutleniaczy w różnych układach, w tym w układach micelarnych

-         synteza materiałów tlenkowych o regularnej strukturze

-         synteza materiałów porowatych

-          

Drugą grupą zagadnień jest szeroko pojęta ochrona środowiska, a szczególnie monitoring radiochemiczny. Badania te zostały zapoczątkowane w roku 1986, w czasie pamiętnej awarii elektrowni atomowej w Czarnobylu. Obecnie obejmują one monitoring i mechanizm migracji i kumulacji – ze szczególnym uwzględnieniem adsorpcji - izotopów promieniotwórczych w glebie, roślinach, osadach dennych i aluwialnych, a także stały monitoring powietrza oraz badania nad obecnością radonu. Monitoring ten jest prowadzony w pasie terytorium Polski przyległym do naszych wschodnich granic w tzw. "Ścianie Wschodniej". W obrębie tych badań ustanowiono 334 punkty pomiarowe w sieci co 15 km, a także punkty pomiarowe na rzekach Bug, Wisła, Wieprz i San. Badania te doprowadziły do skonstruowania mapy skażeń i zanieczyszczeń tego terenu.

Szczególną rolę odgrywają również prowadzone w Zakładzie badania nad nowymi metodami wydzielania i oznaczania izotopów w materiałach naturalnych (w szczególności 14C, pluton, radon, 90Sr).

 

 

6. Udział Zakładu w badaniach centralnie koordynowanych

Pracownicy Zakładu brali m.in. udział w badaniach objętych programem rządowym PR-II, koordynowanym przez Instytut Metali Nieżelaznych, programach międzyresortowych MR.I.14 i MR.I.17, koordynowanych przez UMCS i Politechnikę Śląską oraz programie węzłowym 03.10, koordynowanym przez Instytut Chemii Fizycznej PAN.

 

7. Doktoraty uzyskane w Zakładzie Radiochemii i Chemii Koloidów

Promotor: prof.dr hab. Jerzy Szczypa


Jarosław Neczaj-Hruzewicz (1975)

Alicja Monies (1976)

Ryszard Sprycha (1978)

Zofia Sokołowska (1979)

Stanisław Chibowski (1980)

Władysław Janusz (1980)

Jan Solecki (1981)

Ryszard Gąszczyk (1981)

Andrzej Komosa (1983)

Jerzy Jabłoński (1987)

Marta Szymula (1990)

Ahmad AI-Jousef (1992)

Agnieszka Sworska (1998)


 

Promotor: prof.dr hab. Mieczysław Jaroniec

Marek Kosmulski (1984).

 

Promotor: prof. dr hab. Stainsław Chibowski:


Jacek Zygmunt (2000)

Małgorzata Paszkiewicz (2002)

Małgorzata Wiśniewska (2002)


 

Promotor: dr hab. Władysław Janusz:

Anna Gałgan (2003)

Ewa Skwarek (2005)

 

 

8. Habilitacje uzyskane w Zakładzie Radiochemii i Chemii Koloidów

  1. Ryszard Sprycha - "Adsorpcja prostych jonów nieorganicznych na granicy faz tlenek metalu/wodny roztwór elektrolitu - struktura podwójnej warstwy elektrycznej" - 1986;
  2. Stanisław Chibowski - "Studia nad mechanizmem adsorpcji makrocząsteczek polimeru na granicy faz ciało stałe/roztwór wodny - konformacje powierzchniowe" - 1991.
  3. Władysław Janusz – „Problemy wyznaczania stałych równowag termodynamicznych opisujących reakcje formowania się kompleksów powierzchniowych na granicy faz tlenek metalu/roztwór elektrolitu” – 2000;
  4. Andrzej Komosa – „Fizykochemiczne problemy oznaczania i zachowanie się izotopów plutonu w środowisku z uwzględnieniem beta-promieniotwórczego 241Pu” – 2004;

 

9. Nominacje/tytuły profesorskie:

Prof. dr hab. Stanisław Chibowski – 2002

 

10. Pracownicy Zakładu w latach 1969 - 2004

Kierownicy:

Karol Akerman (1968-1972);

Jerzy Szczypa (1972 - 1999);

Stanisław Chibowski (1999 – do chwili obecnej)

 

Pracownicy (kolejność alfabetyczna):


Leszek Caban

Anna Chojnowska

Alicja Czajkowska

Marek Drewniak

Marzena Gęca

Krystyna Głowacka

Piotr Gołkiewicz

Jerzy Jabłoński

Władysław Janusz

Andrzej Komosa

Marek Kosmulski

Monika Kusyk

Adam W. Marczewski

Irena Miedziak

Alicja Monies

Jarosław Neczaj-Hruzewicz

Jolanta Orzeł

Anna Palak

Teresa Palak

Małgorzata Paszkiewicz

Jacek Patkowski

Marek Pawlik

Marek Reszka

Ewa Skwarek

Zofia Sokołowska

Jan Solecki

Ryszard Sprycha

Wojciech Staszczuk

Robert Suprynowicz

Agnieszka Sworska

Marta Szymula

Elżbieta Świta

Roman Tałajko

Teresa Urban

Małgorzata Wiśniewska

Marek Wójcik

Aleksander Zellent

Jacek Zygmunt

 


 

 

11. Nagrody i wyróżnienia:

Prof. Jerzy Szczypa - nagrody Ministra NSzWiT oraz MEN - 1972, 1977, 1990

Prof. Stanisław Chibowski –Medal Komisji Edukacji Narodowej (2002) i Złoty Krzyż Zasługi (2003)

Dr hab. Władysław Janusz - Medal Komisji Edukacji Narodowej (2003)

 

12. Działalność społeczna pracowników Zakładu:

Prof. Jerzy Szczypa

-         członek Zarządu Głównego PTChem. - 1985 - 1987 - członek Komisji Ekspertów ONZ - 1981 - 1984

-         członek i wiceprezes Komisji Fizykochemii Powierzchni PAN - 1984 - 1999

 

Autorzy i modyfikatorzy kolejnych wersji tekstu: J. Szczypa, St. Chibowski, R. Sprycha, W. Janusz, A. Komosa, J. Jabłoński.

Tekst zamieszczony w Informatorze Wydz. Chemii UMCS z 2004